Ακολουθήστε την «ΑΥΓΗ»
Ο επιλεγμένος κατάλογος δεν υπάρχει πλέον.

Καθολική υγειονομική κάλυψη: Στόχος και όραμα για το υγειονομικό σύστημα (μέρος 1ο)

Του Δημήτρη Γ. Παρθένη - Υφίσταται ένας ανταγωνισμός ανάμεσα σε μια εμπορευματική αντίληψη για την Υγεία και στη θεώρηση ότι η Υγεία είναι ανθρώπινο δικαίωμα! Στην ουσία, πρόκειται για τη σύγκρουση ανάμεσα στον νεοφιλελευθερισμό και στις πολιτικές αντιλήψεις που πιστεύουν στο κράτος δικαίου και πρόνοιας

 

ΤΟΥ Δημήτρη Γ. Παρθένη*

Ζώντας στις μέρες του κορωνοϊού, αντικρίζεις τις ανεπάρκειες, την ανοργανωσιά και την αβάσταχτη ελαφρότητα σε όλο της το μεγαλείο - βλέπε λοιμωξιολογικά χείλη να μιλούν για μη μετάδοση του ιού με τη θεία κοινωνία! Σ’ αυτή λοιπόν την επώδυνη συγκυρία είναι ανάγκη να αναστοχαστούμε για το υγειονομικό σύστημα της πατρίδας μας, αφού τώρα αναδεικνύονται οι αδυναμίες και τα όριά του...

Από την εποχή της Alma Ata (διακήρυξη διεθνούς συνεδρίου για την πρωτοβάθμια υγειονομική φροντίδα που διεξήχθη στην  Άλμα -  Άτα του Καζακστάν το 1978) πέρασαν σαράντα χρόνια. Στον πυρήνα των προβληματισμών που αποτυπώθηκαν στην ομώνυμη διακήρυξη ήταν η ανάγκη της καθολικής υγειονομικής κάλυψης (Universal Health Coverage, UHC). Τότε θεωρήθηκε πως η ικανοποίηση αυτής της ανάγκης περνούσε κυρίως μέσα από την ανάπτυξη της πρωτοβάθμιας υγειονομικής φροντίδας. Σήμερα η έννοια της καθολικής υγειονομικής κάλυψης έχει εμπλουτιστεί περαιτέρω...

 

Η κατάκτηση της UHC

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, η UHC ορίζεται ως η δυνατότητα όλων των ανθρώπων και των κοινοτήτων να μπορούν να χρησιμοποιούν τις υπηρεσίες Υγείας που χρειάζονται, οι οποίες πρέπει να είναι επαρκώς ποιοτικές και αποτελεσματικές, και ταυτόχρονα η χρήση αυτών των υπηρεσιών να μην οδηγεί τον χρήστη σε οικονομική στέρηση.

Η στρατηγική για την κατάκτηση της UHC προϋποθέτει την πρόσβαση στην αναγκαία υγειονομική φροντίδα χωρίς φραγμούς. Οι φραγμοί στην πρόσβαση μπορεί να είναι οικονομικοί, γεωγραφικοί, φυλετικοί, πολιτιστικοί, κοινωνικοί, ψυχολογικοί, συνέπεια έλλειψης πληροφόρησης και ενημέρωσης. Η άρση των οικονομικών φραγμών για την UHC είναι αναγκαία και απαραίτητη, αλλά δεν επαρκεί για την αντιμετώπιση των υγειονομικών προβλημάτων τόσο σε ατομικό επίπεδο όσο και στο σύνολο της κοινωνίας. Ιδιαίτερα το δικαίωμα για υψηλών προδιαγραφών κάλυψη εξελίχθηκε καθώς εξελίχθηκαν και οι έννοιες τόσο της σωματικής και όσο και της ψυχικής υγείας από πλευράς ουσίας και περιεχομένου. Η παγκοσμιοποίηση επιδρά στα υγειονομικά συστήματα όχι μόνο ως προς την ευκολία διασποράς μολυσματικών νόσων -βλέπε Covid-19-, αλλά επιπλέον αναδεικνύοντας την ανάγκη για προσβασιμότητα σε σύγχρονες μοντέρνες μεθόδους προληπτικής, διαγνωστικής και θεραπευτικής Ιατρικής.

Κάλυψη μέχρι το 2030

Η ευρύτερη κατανόηση λοιπόν του δικαιώματος στην Υγεία πρέπει πλέον να εφαρμοστεί στις πολιτικές Υγείας κατά έναν λειτουργικό, πρακτικό και συστηματικό τρόπο, σε όλες τις βαθμίδες -πρωτοβάθμια, δευτεροβάθμια και τριτοβάθμια- του υγειονομικού συστήματος. Κατ’ ακολουθία, αποκτούν μέγιστη σημασία η ενίσχυση των συστημάτων αναφοράς, η συλλογή δεδομένων, καθώς η οικονομική και επιδημιολογική ανάλυση είναι ζωτικής σημασίας για τη χάραξη υγειονομικών πολιτικών και προφανώς για τη διοικητική διαχείριση του τομέα της Υγείας. Οπότε σήμερα πλέον μιλάμε για ανεκτούς αναπτυξιακούς στόχους (Sustainable Development Goals, SDG), που αποτελούν δεσμεύσεις ώστε να επιτευχθεί η καθολική υγειονομική κάλυψη το 2030.

Παρότι όμως κάποιοι εμφανίζονται να συνομολογούν στην καθολική υγειονομική φροντίδα, οι πολιτικές και οικονομικές θεωρήσεις που υιοθέτησαν μετά το 1980, όπου εμφανίστηκαν οι νεοφιλελεύθερες αντιλήψεις και τα προγράμματα δημοσιονομικών προσαρμογών, οδήγησαν σε ένα καταστροφικό χτύπημα του τομέα Υγείας και των στόχων της Alma - Ata. Το τραπεζικό σύστημα εισήγαγε -δυστυχώς με επιτυχία- την αντίληψη της χρηματοδότησης από τους ίδιους τους χρήστες υπηρεσιών Υγείας. Παράλληλα, προσανατόλισε στην κατεύθυνση χρηματοδότησης του ιδιωτικού τομέα και με τον τρόπο αυτό καθόρισε την πορεία των υγειονομικών συστημάτων σε πολλές χώρες με χαμηλό και μέσο βιοτικό επίπεδο για πάνω από τρεις δεκαετίες.

Αυτές τις πολιτικές είδαμε και στην πατρίδα μας, οι οποίες οδήγησαν το ΕΣΥ στο χείλος της καταστροφής και το οποίο διασώθηκε μέσα από τις ηρωικές προσπάθειες της κυβερνητικής περιόδου 2015-2019. Σήμερα επανέρχονται αυτές οι προσεγγίσεις από την παρούσα κυβέρνηση με όλο αυτό το πλάνο των ΣΔΙΤ (Συμπράξεις Δημόσιου - Ιδιωτικού Τομέα) που εκπονεί και υλοποιεί εν μέσω πανδημίας.

Σύγκρουση με τον νεοφιλελευθερισμό

Επισημαίνεται όμως ότι οι ανάγκες για την επίτευξη της UHC σε συνάρτηση με την κοινωνία, η οποία δηλώνει ότι την οραματίζεται, παραμένουν ευχολόγιο όταν υφίσταται ένας ανταγωνισμός ανάμεσα σε μια εμπορευματική αντίληψη για την Υγεία και στη θεώρηση ότι η Υγεία είναι ανθρώπινο δικαίωμα! Στην ουσία πρόκειται για τη σύγκρουση ανάμεσα στον νεοφιλελευθερισμό και στις πολιτικές αντιλήψεις που πιστεύουν στο κράτος δικαίου και πρόνοιας.

Στην πρώτη περίπτωση οδηγούμαστε στη συρρίκνωση του κράτους και επακόλουθα στη διεύρυνση των ανισοτήτων στην πρόσβαση στην Υγεία.  Όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται στη βιβλιογραφία, υπάρχουν σοβαρότατες ενδείξεις που συνδέουν την επιδείνωση στην έκβαση των υγειονομικών αποτελεσμάτων με τον νεοφιλελευθερισμό, καθώς συνοδεύει τις οικονομικές ανισότητες και την ανασφάλεια, ενώ διαμεσολαβεί στη χειροτέρευση των συνθηκών ζωής και εργασίας που οδηγούν στην έκπτωση της σωματικής και ψυχικής υγείας.

Στη δεύτερη περίπτωση, αυτή της ουμανιστικής θεώρησης των πραγμάτων, της αριστερής σύμφωνα με τη διάταξη του πολιτικού φάσματος, οφείλουμε να φτιάξουμε ένα πλάνο που θα υπακούει στις ανάγκες της UHC. Στην ειδικότερη περίπτωση της χώρας μας, οφείλουμε να δημιουργήσουμε τους δικούς μας αναπτυξιακούς στόχους (SDG) που θα οδηγούν στο όραμα της καθολικότητας.  Έχοντας κατά νου ότι η στρατηγική για την καθολική υγειονομική κάλυψη πρέπει να ενσωματώνει το δικαίωμα στην Υγεία σε ένα πλαίσιο που εξασφαλίζει προαγωγικές, προληπτικές, θεραπευτικές και ανακουφιστικές υπηρεσίες φροντίδας για όλους χωρίς διακρίσεις.

 

Ενδεικτικές αναφορές:

* Bismarck and the Long Road to Universal Health Coverage, Case Studies in Public Health. DOI: http://dx.doi.org/10.1016/B978-0-12-804571-8.00031-7

* Nicole Britt Valentine and Gouke J. Bonse «Monitoring Health Determinants With An Equity Focus Exploring models for the roles of health systems’ responsiveness and social determinants in explaining universal health coverage and health outcomes» Glob Health Action 2016, 9: 29329 - http://dx.doi.org/10.3402/gha.v9.29329

* Kittelsen et al. «Editorial: the political determinants of health inequities and universal health coverage» Globalization and Health 2019, 15(Suppl 1):73 ttps://doi.org/10.1186/s12992-019-0514-6.

* Puras Dainius “Universal Health Coverage: A Return to Alma-Ata and Ottawa” DECEMBER 2016 VOLUME 18 NUMBER 2 Health and Human Rights Journal

* Birn and Nervi: What matters in health (care) universes: delusions, dilutions, and ways towards universal health justice Globalization and Health 2019, 15(Suppl 1): https://doi.org/10.1186/s12992-019-0521-7

* Scott L. Greer, PhD, and Claudio A. Méndez, MPH “Universal Health Coverage: A Political Struggle and Governance Challenge” American Journal of Public Health Supplement 5, 2015, Vol 105, No. S5

* Inke Mathauer et al. Pooling financial resources for universal health coverage: options for reform Bull World Health Organ 2020;98:132–139| doi: http://dx.doi.org/10.2471/BLT.19.234153

* Boerma Ties «Monitoring Progress towards Universal Health Coverage at Country and Global Levels» PLOS Medicine | www.plosmedicine.org 1 September 2014 | Volume 11 | Issue 9 | e1001731

 

* Ο Δημήτρης Γ. Παρθένης (M.D., M.Sc., Ph.D.) είναι αγγειοχειρουργός

 

Δείτε όλα τα σχόλια

Κύριο άρθρο

Ακατάλληλη κυβέρνηση

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, στη ΔΕΘ, από τη μία έχει ως ευαγγέλιο το πόρισμα Πισσαρίδη, μια σύνοψη των πιο ακραία αντικοινωνικών συνταγών του ΔΝΤ, πάνω στις οποίες θα βασιστεί και το εθνικό σχέδιο για τα χρήματα του ευρωπαϊκού ταμείου στήριξης.

Δειτε ολοκληρο το αρθρο
Όλες οι Ειδήσεις