Ακολουθήστε την «ΑΥΓΗ»
Ο επιλεγμένος κατάλογος δεν υπάρχει πλέον.

Καθολική υγειονομική κάλυψη: Στόχος και οράματα για το υγειονομικό σύστημα (μέρος 2ο)

Του Δημήτρη Γ. Παρθένη - ...για μια υγειονομική αποκέντρωση * Ο σχεδιασμός οφείλει να θέτει σε προτεραιότητα την κάλυψη των πιο ευάλωτων ομάδων του πληθυσμού (κρατούμενοι, Ρομά, μετανάστες)

Του Δημήτρη Γ. Παρθένη*

Σε συνέχεια του χθεσινού άρθρου, η καθολική υγειονομική κάλυψη (Universal Health Coverage), ένα υγειονομικό όραμα και στρατηγικός στόχος ενταγμένο στη λογική τής καθολικής υγειονομικής δικαιοσύνης (Universal Health Justice), απαιτεί συγκεκριμένο σχεδιασμό, κατά περίπτωση για να μην είναι απλώς άλλο ένα σύνθημα... Στη χώρα μας, για να υπηρετήσουμε αυτό τον στόχο, πρέπει να μιλήσουμε για «υγειονομική αποκέντρωση».

α) Προσβασιμότητα

1) Η καθολική πρόσβαση αποτελεί τη πρώτη προϋπόθεση για την επίτευξη της άρσης των οικονομικών φραγμών για το σύνολο του πληθυσμού που δικαιούται πλήρους πρόσβασης στις ιατρικές και νοσοκομειακές υγειονομικές υπηρεσίες. Η υγειονομική κάλυψη των ανασφαλίστων της προηγούμενης περιόδου ήταν ένα «SYRIZA care» ιστορικής σημασίας για τη χώρα.

2) Η άρση των φραγμών της γεωγραφίας, θα πρέπει να αποτυπωθεί στο πλάνο μιας «ελληνικής» UHC. Η νησιωτικότητα και ο ορεινός όγκος αποτελούν παραμέτρους οι οποίες επηρεάζουν τους χρόνους -και άρα και την έκβαση- που απαιτούνται για να έχει κανείς την αναγκαία υγειονομική φροντίδα. Προϋπόθεση για την επίτευξη ενός τέτοιου στόχου είναι να αποφευχθούν τοπικές αξιώσεις και συντεχνιακά συμφέροντα που αντιβαίνουν στο όραμα της καθολικής κάλυψης. Την προηγούμενη περίοδο της «γενναίας προσπάθειας» τέτοια προβλήματα δεν λύθηκαν και δυστυχώς κάποιες φορές επαναλήφθηκαν αυτούσια... Στην κατεύθυνση υπέρβασης της τοπικιστικής και συντεχνιακής λογικής απαιτείται ένας προσεκτικός σχεδιασμός ανάπτυξης υγειονομικών μονάδων (πρωτοβάθμιων / δευτεροβάθμιων), που θα βασίζεται στα πληθυσμιακά δεδομένα. Απαιτείται όμως να συνυπολογιστούν η παράμετρος της εποχικής αύξησης του πληθυσμού λόγω τουρισμού, αλλά επιπλέον οι θαλάσσιες αποστάσεις και οι χερσαίοι χρόνοι (πολλές φορές χωρίς μεταφορικά μέσα) στην αναγκαία πρόσβαση στις υγειονομικές μονάδες. Μια ιδιαίτερα γενναία προσπάθεια έγινε τα προηγούμενα χρόνια με την ανάπτυξη νέων νοσοκομειακών μονάδων στις Κυκλάδες και στα Δωδεκάνησα.

3) Η έλλειψη υγειονομικής ισότητας σε διάφορα άτομα, τμήματα του πληθυσμού, κοινότητες επίσης πρέπει να αρθεί (βεβαίως την ώρα που γράφεται τούτη η ανάλυση, επίσημα πολιτικά χείλη που εκφράζουν έναν νεοναζισμό ζητούν την εξαίρεση από την υγειονομική κάλυψη των ηλικιωμένων!). Στη λογική λοιπόν της καθολικής υγειονομικής φροντίδας και με το δεδομένο ότι η Υγεία θεωρείται δικαίωμα, φαινόμενα αποκλεισμών με βάση ηλικία, ασφαλιστική κάλυψη, εθνικότητα, υπηκοότητα, θρήσκευμα κ.λπ. δεν νοούνται. Κατ’ ακολουθία, ο σχεδιασμός οφείλει να θέτει σε προτεραιότητα την κάλυψη των πιο ευάλωτων ομάδων του πληθυσμού (κρατούμενοι, Ρομά, μετανάστες).

Ο σεβασμός αυτής της θεμελιακής αρχής δεν σημαίνει βέβαια τη μη διεκδίκηση των όποιων αναλογούντων εσόδων από διακρατικές συμφωνίες και ασφαλιστικά ταμεία και άρα απαιτείται συστηματική ανάπτυξη ανάλογων διακρατικών συμβάσεων στις οποίες η χώρα υστερεί.

4) Υγειονομική δικαιοσύνη χωρίς πλήρη και επαρκή δευτεροβάθμια κάλυψη δεν νοείται.  Ένα εθνικό υγειονομικό σύστημα θα πρέπει να είναι ικανό να εξασφαλίζει τους πόρους ώστε να ανταποκρίνεται στις υγειονομικές ανάγκες που προκύπτουν και να μην αποτελεί απλώς έναν μηχανισμό πληρωμών για γιατρούς και νοσοκομεία.

Καθώς οι πόροι δεν είναι ανεξάντλητοι, η ανάγκη για ανακατανομή τους με κατεύθυνση το δικαίωμα στην Υγεία και την UHC είναι επιβεβλημένη. Περιθώρια για διασπορά και απώλεια πόρων σε μη δόκιμες θεραπείες και διαγνωστικές τεχνικές δεν υπάρχουν. Η ανάγκη για ορθολογική διαχείριση του φαρμάκου στη χώρα παραμένει κεντρικός στόχος. Το ενδεχόμενο θεσμοθέτησης λίστας φαρμάκου για αναπτυγμένες χώρες πρέπει να εξεταστεί... με ψυχραιμία.

Η δευτεροβάθμια φροντίδα Υγείας σύμφωνα με το σύστημα αναφορών (referral system) αποτελεί το τμήμα του υγειονομικού συστήματος που δέχεται τον μεγάλο όγκο παραπομπών από τις πρωτοβάθμιες δομές (κέντρα Υγείας , αγροτικά ιατρεία). Με την έννοια αυτή, ο όποιος σχεδιασμός πρέπει να λαμβάνει υπόψη του την ανάγκη της έγκαιρης παροχής φροντίδας με βάση τους κανόνες του «golden hour». Δηλαδή του κρίσιμου χρόνου που δεν θα πρέπει να υπερβούμε ώστε να χορηγηθεί η αναγκαία υγειονομική κάλυψη για να σωθεί η ζωή ή για να υπάρξει έγκαιρη και αποτελεσματική θεραπεία που θα περιορίσει την κάθε μορφής αναπηρία σε μια σειρά από επείγουσες καταστάσεις (έμφραγμα, εγκεφαλικό επεισόδιο, τραύμα, σήψη κ.λπ.). Κατά συνέπεια, οι απλουστευτικές θεωρήσεις για το τι είναι η δευτεροβάθμια περίθαλψη, που χαρακτηρίζονται από εμπειρισμό, έλλειψη γνώσης, αυθαίρετες ερμηνείες και ικανοποίηση ατομικών ή συντεχνιακών συμφερόντων..., πρέπει να σταματήσουν.  Ένα αντιπροσωπευτικό, όχι το μόνο, αλλά ενδεικτικό, παράδειγμα είναι η ανάγκη ύπαρξης νευροχειρουργού στα νοσοκομεία των νησιών, όπου συχνά απαιτείται διαχείριση σε άμεση βάση μιας κρανιοεγκεφαλικής κάκωσης, στις περιπτώσεις αυτές από την έγκαιρη αποσυμφόρηση μιας αυξημένης ενδοκράνιας πίεσης, όπου καθορίζεται η επιβίωση αλλά και η έκταση της αναπηρίας...

β) Διαθεσιμότητα

1) Στη λογική της UHC η διαθεσιμότητα των υγειονομικών υπηρεσιών είναι κεντρικής σημασίας. Οι αναγκαίες υγειονομικές υπηρεσίες πρέπει να είναι διαθέσιμες. Αυτό προϋποθέτει έναν σχεδιασμό παροχής υπηρεσιών με βάση τον οποίο αυτές θα είναι διαθέσιμες και σε ειδικές πληθυσμιακές ομάδες που τις χρειάζονται. Για παράδειγμα, γυναίκες που χρειάζονται υποστήριξη της αναπαραγωγικής τους λειτουργίας, δεν θα πρέπει να τις στερούνται επειδή οι συνθήκες διαβίωσης (κατοικία, κοινοτικά χαρακτηριστικά, επάγγελμα) τις καθιστούν ιδιαίτερες. Στο ίδιο πλαίσιο διαβητικοί ασθενείς που παρουσιάζουν στη χρονιότητα της διαχείρισης της νόσου σειρά προβλημάτων (π.χ., αγγειακά προβλήματα, διαβητικό πόδι) θα πρέπει να έχουν διαθέσιμες ειδικές υπηρεσίες μέσα από τις δομές του υγειονομικού συστήματος. Το ίδιο πρέπει να ισχύει για τους ογκολογικούς ασθενείς, καθώς η αντίληψη ότι η ογκολογική κάλυψη δεν είναι δευτεροβάθμια φροντίδα με την αυξημένη επίπτωση των νεοπλασιών οδηγεί σε εκτεταμένες ανισότητες στη διαθεσιμότητα.

2) Η παρηγορητική υποστήριξη επίσης πρέπει να μην θεωρείται δευτερεύουσα προτεραιότητα ή πολυτέλεια.  Ένα μοντέλο διασύνδεσης με την αναπτυγμένη πρωτοβάθμια με την ανάλογη ψυχιατρική / ψυχολογική κάλυψη είναι δικαίωμα των ασθενών τελικού σταδίου. Η αποκατάσταση, επιπλέον, δεν μπορεί να είναι μόνο προνόμιο των αστικών κέντρων. Χρειάζεται η παράλληλη ανάπτυξη υπηρεσιών Φυσικοθεραπείας και Φυσιατρικής σε μικρή κλίμακα.

3) Η πρωτοβάθμια υγειονομική φροντίδα και η Προληπτική Ιατρική αποτελούν θεμελιακές προϋποθέσεις κάλυψης της παραμέτρου της διαθεσιμότητας. Η επένδυση στην πρωτοβάθμια φροντίδα και πρόληψη εξασφαλίζει και πάλι ευρύτερη κάλυψη, προάγοντας τη σωματική και ψυχική υγεία, μειώνοντας τις ανάγκες σε εξειδικευμένες θεραπείες και επιτυγχάνοντας έτσι την εξοικονόμηση πόρων. Η όλη προσπάθεια ανάπτυξης των τομεακών μονάδων Υγείας όλα τα προηγούμενα χρόνια αποτέλεσε ένα εγχείρημα που για πρώτη φορά έβαλε σε μια ορθολογική βάση την ανάπτυξη της πρωτοβάθμιας Υγείας στη χώρα.

 

γ) Ποιότητα

Καθώς η καθολική υγειονομική κάλυψη αποτελεί ένα όραμα που εμφορείται από την αρχή ότι η Υγεία είναι δικαίωμα όλων των ανθρώπων, η ποιοτική και αποτελεσματική φροντίδα υγείας δεν νοείται όταν οι παρεχόμενες υπηρεσίες δεν είναι εξίσου ποιοτικές για όλους όσους τις έχουν ανάγκη. Αυτό στην πράξη σημαίνει πως οι εξειδικευμένες θεραπείες, οι σύγχρονες διαγνωστικές και θεραπευτικές τεχνικές δεν μπορεί να είναι προνόμιο μόνο ορισμένων κατηγοριών ασθενών. Η ανάγκη αυτή σχεδιαστικά θα πρέπει να καλύπτεται κλιμακούμενη με βάση τη διασπορά του πληθυσμού στον χώρο. Στη λογική αυτή η πλήρης υγειονομική φροντίδα δεν μπορεί να είναι προσβάσιμη και διαθέσιμη μόνο στα πέντε, έξι μεγάλα αστικά κέντρα και κατά συνέπεια η ανάπτυξη της πρωτοβάθμιας και της δευτεροβάθμιας φροντίδας Υγείας θα πρέπει να εξελίσσεται προοδευτικά σε συνάρτηση και με τη συχνότητα των νοσημάτων, έτσι ώστε η αποτελεσματικότητα και η ισότητα στην κάλυψη να εξασφαλίζουν την αναγκαία κοινωνική συνοχή.

Η καθολική υγειονομική κάλυψη UHC είναι μάλλον μια δυναμική και όχι στατική θεώρηση της καθολικής υγειονομικής δικαιοσύνης (Universal Health Justice). Οι νέες τεχνολογίες υγείας και τα ιατρικά προϊόντα αναπτύσσονται συνεχώς και οδηγούν σε νέους δρόμους βελτίωσης της ποιότητας της φροντίδας. Πολλές από τις καινοτομίες έρχονται με υψηλότερα κόστη, ενώ οι ανάγκες του πληθυσμού για νέες και καλύτερες τεχνολογίες αυξάνονται, καθιστώντας δυσκολότερη τη συγκράτηση των δαπανών σε ανεκτά επίπεδα. Σ’ αυτόν τον αγώνα - στοίχημα της διοίκησης του τομέα της Υγείας από τη σκοπιά της υγειονομικής δικαιοσύνης κεντρική σημασία έχει ο δραστικός περιορισμός των φαινομένων διαφθοράς.

 

* Ο Δημήτρης Γ. Παρθένης (M.D., M.Sc., Ph.D.) είναιαγγειοχειρουργός

 

 

Δείτε όλα τα σχόλια

Κύριο άρθρο

Ακατάλληλη κυβέρνηση

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, στη ΔΕΘ, από τη μία έχει ως ευαγγέλιο το πόρισμα Πισσαρίδη, μια σύνοψη των πιο ακραία αντικοινωνικών συνταγών του ΔΝΤ, πάνω στις οποίες θα βασιστεί και το εθνικό σχέδιο για τα χρήματα του ευρωπαϊκού ταμείου στήριξης.

Δειτε ολοκληρο το αρθρο
Όλες οι Ειδήσεις